Użycie gazu pieprzowego ma przede wszystkim przerwać atak i stworzyć możliwość bezpiecznego oddalenia się z miejsca zdarzenia. Nie zawsze jednak kończy się ono zatrzymaniem agresora na gorącym uczynku. Napastnik może uciec, zmienić odzież lub próbować usunąć ślady substancji drażniącej.
W takich sytuacjach dodatkowym wsparciem może być niewidoczny znacznik fluorescencyjny. Gaz pieprzowy z barwnikiem UV pozostawia na skórze albo odzieży ślady, które można wykryć przy użyciu odpowiedniego źródła światła ultrafioletowego. Nie zastępuje to innych dowodów, lecz może pomóc w powiązaniu konkretnej osoby ze zdarzeniem.
Najważniejsze informacje z artykułu
- barwnik UV jest zazwyczaj niewidoczny w zwykłym świetle, ale fluoryzuje po oświetleniu lampą ultrafioletową;
- obecność znacznika może pomóc funkcjonariuszom sprawdzić, czy podejrzana osoba miała kontakt z rozpyloną substancją;
- ślad UV nie stanowi samodzielnego i niepodważalnego dowodu winy – powinien być oceniany razem z monitoringiem, zeznaniami i pozostałymi materiałami;
- podczas zakupu trzeba sprawdzić specyfikację konkretnego modelu, ponieważ nie każdy gaz obronny zawiera substancję znakującą;
- po użyciu gazu należy oddalić się w bezpieczne miejsce, wezwać policję i przekazać funkcjonariuszom informację o obecności znacznika UV.
Co to jest gaz pieprzowy z barwnikiem UV i jak działa?
Jest to ręczny miotacz zawierający środek drażniący oraz dodatek fluorescencyjny. Znacznik osadza się razem z rozpyloną cieczą, żelem lub pianą.
Za działanie obronne odpowiada olejożywica kapsaicynowa, oznaczana skrótem OC. Kontakt substancji z oczami i błonami śluzowymi powoduje między innymi silne pieczenie, łzawienie oraz odruchowe zamknięcie powiek. Daje to osobie broniącej się szansę na przerwanie kontaktu i wezwanie pomocy.
Barwnik nie zwiększa siły środka drażniącego. Pełni inną funkcję: pozostawia ślad, którego zazwyczaj nie widać gołym okiem. Dopiero oświetlenie odpowiednią lampą UV wywołuje fluorescencję. Tego rodzaju dodatki są stosowane zarówno w produktach przeznaczonych do samoobrony, jak i w wyposażeniu służb.
Jak barwnik znakujący w gazie pomaga powiązać osobę ze zdarzeniem?
Znacznik może pozostać na twarzy, dłoniach, włosach albo ubraniu napastnika. Funkcjonariusze mogą sprawdzić te powierzchnie przy użyciu światła UV.
Barwnik znakujący w gazie jest dodatkowym śladem kontaktowym, który może wesprzeć ustalanie przebiegu zdarzenia. Jeżeli pokrzywdzony zgłosi, że zastosowany preparat zawierał znacznik fluorescencyjny, policja może zwrócić uwagę na ślady niewidoczne w normalnym oświetleniu. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy sprawca został zatrzymany w pewnej odległości od miejsca ataku.
Przykładowo: napastnik ucieka po próbie rozboju, ale jego wygląd zarejestrowała kamera. Kilkanaście minut później patrol zatrzymuje osobę odpowiadającą rysopisowi. Fluorescencyjne pozostałości na kurtce mogą stanowić kolejną informację zgodną z relacją pokrzywdzonego. Badania kryminalistyczne wskazują również, że odpowiednie metody pozwalają lokalizować pozostałości gazu na tkaninach, a wynik można następnie potwierdzać analizą laboratoryjną.
Czy identyfikacja napastnika na podstawie śladu UV jest pewna?
Nie, sam ślad fluorescencyjny nie przesądza o winie. Jest poszlaką, którą trzeba ocenić wraz z innymi dowodami.
Identyfikacja napastnika nie polega wyłącznie na skierowaniu lampy UV na jego ubranie. Podobną fluorescencję mogą powodować niektóre detergenty, kosmetyki, włókna i substancje chemiczne. Znaczenie ma więc miejsce występowania śladu, jego wygląd, dokumentacja użytego produktu oraz zgodność z pozostałym materiałem dowodowym.
W postępowaniu mogą zostać uwzględnione między innymi:
- zeznania osoby zaatakowanej i świadków;
- nagrania z monitoringu lub wideorejestratora;
- czas i miejsce zatrzymania podejrzanego;
- zabezpieczona odzież oraz wyniki badań laboratoryjnych;
- obrażenia, zapis połączenia alarmowego i inne ślady zdarzenia.
Barwnik UV nie działa również jak indywidualny kod przypisany do konkretnego pojemnika. Może wykazać kontakt ze znacznikiem, ale nie zawsze pozwala samodzielnie ustalić, z którego miotacza pochodziła substancja.
Jak długo znacznik UV utrzymuje się na skórze i ubraniu?
Nie ma jednego czasu obowiązującego dla wszystkich preparatów. Trwałość zależy od składu produktu, ilości rozpylonego środka oraz rodzaju powierzchni.
Na skórze ślad może stopniowo słabnąć pod wpływem mycia, potu, tarcia i naturalnego złuszczania naskórka. Na tkaninach substancja może wniknąć między włókna, dlatego jej pozostałości bywają możliwe do wykrycia także po próbie czyszczenia. Eksperymenty kryminalistyczne wykazały, że znacznik fluorescencyjny może pozostać widoczny na materiale mimo prania, choć nie oznacza to identycznej trwałości każdego produktu.
Z tego powodu liczy się szybkie zgłoszenie zdarzenia. Nie należy samodzielnie dotykać podejrzanego, próbować zatrzymywać go tylko po to, aby zachować ślad, ani wracać w niebezpieczne miejsce. Ochrona zdrowia zawsze ma pierwszeństwo przed zabezpieczaniem materiału dowodowego.
Czym różni się znacznik UV od widocznego barwnika?
Znacznik UV pozostaje dyskretny w normalnym świetle. Barwnik widzialny od razu tworzy kolorową plamę na skórze lub odzieży.
| Cecha | Znacznik UV | Barwnik widoczny |
|---|---|---|
| Widoczność bez dodatkowego sprzętu | zazwyczaj bardzo mała | natychmiastowa |
| Sposób wykrywania | światło UV lub analiza laboratoryjna | oględziny w świetle dziennym |
| Ryzyko zauważenia śladu przez napastnika | mniejsze | większe |
| Łatwość wstępnej kontroli | wymaga odpowiedniego źródła światła | nie wymaga lampy |
| Funkcja | dyskretne znakowanie | szybkie, widoczne oznaczenie |
Widoczny kolor może ułatwić rozpoznanie uciekającej osoby przez patrol lub świadków. Niewidoczny znacznik ma natomiast tę zaletę, że sprawca może nie wiedzieć, na których częściach odzieży pozostały ślady. Oba rozwiązania są dodatkiem do właściwości obronnych preparatu, a nie ich zamiennikiem.
Czy nowoczesne gazy obronne trzeba wybierać wyłącznie według obecności barwnika?
Nie. Rodzaj znacznika jest tylko jednym z parametrów miotacza.
Nowoczesne gazy obronne należy dobierać przede wszystkim do miejsca noszenia, przewidywanego dystansu oraz warunków, w których mogą zostać użyte. Znaczenie mają forma wyrzutu, pojemność, zabezpieczenie głowicy, efektywny zasięg i możliwość szybkiego dobycia pojemnika.
Skoncentrowany strumień lub żel zwykle wymaga dokładniejszego skierowania dyszy, ale ogranicza rozprzestrzenianie substancji na boki. Stożek ułatwia trafienie w ruchomy cel, jednak jest bardziej podatny na podmuchy wiatru. Piana osadza się na powierzchni i ogranicza unoszenie drobnych kropli w powietrzu. Parametry zawsze należy sprawdzić w opisie konkretnego modelu – dopisek „UV” nie mówi nic o zasięgu, pojemności ani sposobie rozpylania.
Który gaz dobrać do codziennego noszenia, ochrony obiektu lub wyprawy terenowej?
Do codziennego noszenia liczy się niewielki rozmiar i łatwy dostęp. Większe pojemności zapewniają większą rezerwę, lecz wymagają odpowiedniego sposobu transportowania.
W ofercie Sharg można porównać kilka serii przeznaczonych do różnych zastosowań. Informację o obecności barwnika UV trzeba każdorazowo potwierdzić w aktualnej specyfikacji wybranego wariantu.
Do codziennej ochrony osobistej można rozważyć kompaktowe modele Sharg Graphite Gel 25 ml Cone, Graphite Gel 50 ml Stream, Graphite Gel 50 ml Cone oraz Graphite Foam 50 ml.
Alternatywą są modele Nato Defence Gel 50 ml i Nato Defence Gel 50 ml – wariant 41050-C, a także Defence Green Gel 40 ml Stream oraz Defence Green Gel 40 ml Cone.
Do ochrony obiektów i zastosowań profesjonalnych przeznaczone są pojemniejsze miotacze Graphite Gel 750 ml z czerwoną głowicą oraz Graphite Gel 750 ml z czarną głowicą.
Seria Grizzly obejmuje warianty 63 ml, 200 ml, 200 ml z głowicą Pistol Grip oraz 400 ml. Są to produkty do ochrony przed agresywnymi zwierzętami, dlatego należy stosować je zgodnie z przeznaczeniem podanym przez producenta.
Co zrobić po użyciu gazu, aby nie utrudnić policji zabezpieczenia śladów?
Najpierw trzeba przerwać kontakt z agresorem. Następnie należy przejść do bezpiecznego miejsca i zadzwonić pod numer 112.
Dyspozytorowi warto przekazać opis napastnika, kierunek ucieczki, miejsce użycia gazu oraz informację, że preparat zawiera znacznik UV. Jeżeli pojemnik można bezpiecznie zachować, nie należy go wyrzucać. Etykieta, nazwa modelu, numer partii i skład produktu mogą ułatwić późniejszą ocenę zabezpieczonych śladów.
Warto również:
- wskazać kamery znajdujące się w pobliżu miejsca zdarzenia;
- zapisać dane świadków, jeżeli zgodzą się je podać;
- nie prać odzieży zabrudzonej podczas zajścia;
- wykonać zdjęcia obrażeń i uszkodzonych przedmiotów;
- dokładnie opisać kolejność zdarzeń podczas składania zeznań.
FAQ
Najczęściej nie. Jego ślady ujawniają się dopiero po zastosowaniu lampy UV lub specjalistycznego źródła światła. Niektóre preparaty mogą jednak zawierać również barwnik widoczny, dlatego należy sprawdzić opis danego produktu.
Nie. Obecność znacznika musi być wyraźnie wskazana przez producenta lub sprzedawcę. Nie należy zakładać, że wszystkie żele, piany albo gazy z określonej serii mają identyczny skład.
Mycie może zmniejszyć ilość substancji na skórze, ale nie gwarantuje natychmiastowego usunięcia wszystkich pozostałości. Znacznik osadzony na odzieży może być trudniejszy do całkowitego wyeliminowania.
Nie. Wynik oględzin stanowi jeden z elementów materiału dowodowego. Powinien zostać zestawiony między innymi z zeznaniami, monitoringiem, miejscem zatrzymania i wynikami ewentualnych badań laboratoryjnych.
Może ujawnić fluorescencję, ale domowy test nie zastępuje profesjonalnych oględzin. Nie należy testować gazu drażniącego na człowieku, zwierzęciu ani w zamkniętym pomieszczeniu. Do nauki obsługi służą obojętne chemicznie wkłady treningowe.