Historia noży Glock - od wojskowego FM78 do survivalowego FM81
Historia noży Glock rozpoczęła się przed powstaniem pistoletów, z którymi marka jest dziś kojarzona na całym świecie. W latach 70. XX wieku firma opracowała dla wojska nóż polowy FM78. W 1981 roku konstrukcję rozwinięto, tworząc FM81 z piłą na grzbiecie głowni. Oba modele zachowały prostą budowę, stal sprężynową, polimerową rękojeść i charakterystyczną pochwę.
Zanim Glock zasłynął z pistoletów
Firma Glock została założona w 1963 roku w austriackim Deutsch-Wagram. W pierwszym okresie działalności wytwarzała różne produkty z drewna, metalu i tworzyw sztucznych. Szczególnie ważne okazało się doświadczenie w obróbce metalu oraz formowaniu polimeru, ponieważ później stało się ono podstawą wojskowych projektów przedsiębiorstwa.
W połowie lat 70. firma rozpoczęła produkcję pierwszych wyrobów przeznaczonych dla sił zbrojnych. Wśród nich znalazły się elementy granatów ćwiczebnych i odłamkowych, ogniwa taśm do karabinów maszynowych oraz noże polowe oznaczone symbolem FM78. Dopiero na początku kolejnej dekady przedsiębiorstwo przystąpiło do prac nad pistoletem P80.
Oznacza to, że nóż wojskowy był jednym z produktów, które otworzyły marce Glock drogę do dużych zamówień dla austriackich sił zbrojnych. Doświadczenia zebrane przy jego produkcji obejmowały nie tylko obróbkę stali, lecz także projektowanie wytrzymałych komponentów polimerowych i organizację produkcji seryjnej.
Dlaczego austriacka armia potrzebowała nowego noża polowego?
W drugiej połowie lat 70. austriackie siły zbrojne modernizowały wyposażenie żołnierzy. Jednym z elementów tego procesu było wprowadzenie karabinu StG 77, znanego szerzej jako Steyr AUG, oraz poszukiwanie nowego, wielozadaniowego noża polowego.
W 1976 roku rozpoczęto postępowanie dotyczące konstrukcji, która miała łączyć funkcję trwałego narzędzia terenowego z wymaganiami wyposażenia wojskowego. Nóż musiał być lekki, odporny na intensywne użytkowanie, prosty w produkcji oraz wygodny do przenoszenia z pozostałym oporządzeniem.
W opracowaniu wymagań uczestniczyło Jagdkommando, specjalna jednostka austriackiego Bundesheer. Jej doświadczenia wpłynęły na nacisk położony na wyważenie, odporność konstrukcji i możliwość wykonywania różnorodnych zadań w terenie. Historia tego projektu została opisana między innymi w specjalistycznej literaturze poświęconej Jagdkommando i wyposażeniu austriackich sił zbrojnych.
Rezultatem nie był elegancki nóż paradny ani skomplikowane narzędzie wielofunkcyjne. Powstała konstrukcja podporządkowana prostocie: stała głownia, formowana wtryskowo rękojeść, lekka pochwa i minimum elementów, które mogły się poluzować lub ulec awarii.
Narodziny Glock Feldmesser 78
W 1978 roku austriackie Bundesheer wprowadziło do wyposażenia Feldmesser 78. Skrót FM pochodzi od niemieckiego słowa Feldmesser, czyli nóż polowy, natomiast liczba 78 wskazuje rok przyjęcia modelu. Informację tę potwierdza zarówno historia służby noża, jak i obchodzony w 2018 roku jubileusz jego czterdziestolecia.
FM78 mierzy 290 mm długości, z czego 165 mm przypada na głownię o grubości 5 mm. Sam nóż waży 206 g. Takie proporcje pozwoliły stworzyć narzędzie wystarczająco duże do prac polowych, a jednocześnie lekkie na tle wielu wojskowych noży o podobnym przeznaczeniu.
Głownię wykonano ze stali sprężynowej hartowanej do około 55 HRC. Współczesne egzemplarze otrzymują powłokę elektroforetyczną ograniczającą kontakt metalu z wilgocią oraz zwiększającą odporność powierzchni na zużycie.
Umiarkowana twardość nie jest przypadkiem. W nożu wojskowym liczy się nie tylko długie utrzymywanie ostrości, ale również odporność na uderzenia, naprężenia i pracę pod zmiennym kątem. Stal sprężynowa dobrze odpowiada takiemu przeznaczeniu, a krawędź tnącą można stosunkowo łatwo poprawić za pomocą prostego sprzętu ostrzącego.
Konstrukcja FM78 wynikała z wojskowych wymagań
Na pierwszy rzut oka Glock FM78 wygląda bardzo oszczędnie. W jego budowie trudno znaleźć element, który pełniłby wyłącznie funkcję dekoracyjną. Każda część została podporządkowana trwałości, łatwej produkcji i wygodnej obsłudze.
Stała głownia o użytkowym profilu
Głownia ma wyraźnie zaznaczony sztych i gładką krawędź tnącą. Jej grubość pozwala wykonywać bardziej wymagające prace terenowe, natomiast zwężający się profil ułatwia precyzyjne cięcie i struganie.
Charakterystyczny fragment jelca został zagięty pod kątem prostym. Rozwiązanie zapewniało przestrzeń potrzebną przy osadzaniu noża na odpowiednim mocowaniu karabinu, a jednocześnie pozwoliło wykorzystać jelec jako otwieracz do butelek. Producent do dziś wskazuje otwieranie butelek i skrzyń amunicyjnych jako przykładowe zastosowania FM78.
Polimerowa rękojeść
Rękojeść została wykonana z tworzywa formowanego wtryskowo. Poprzeczne wyżłobienia poprawiają kontrolę nad nożem, a brak osobnych okładzin ogranicza liczbę śrub, nitów i połączeń mechanicznych.
Na końcu rękojeści znajduje się otwór na linkę zabezpieczającą oraz zdejmowana polimerowa zaślepka. Pod nią umieszczono gniazdo umożliwiające osadzenie noża na przeznaczonym do tego mocowaniu karabinu StG 77. Bundesheer traktowało jednak FM78 przede wszystkim jako wielozadaniowy nóż polowy, a nie standardowy bagnet.
Pochwa bez metalowych sprężyn
Jednym z najbardziej pomysłowych elementów projektu jest polimerowa pochwa. Została uformowana jako zwarta konstrukcja, w której elastyczność tworzywa zastępuje dodatkowe sprężyny i skomplikowane zatrzaski.
Ruchomy hak blokuje rękojeść i zabezpiecza nóż przed przypadkowym wysunięciem. Aby wyjąć FM78, wystarczy odchylić zatrzask i pociągnąć za rękojeść. Pochwa ma również mocowanie do pasa oraz otwór umożliwiający odprowadzanie wody i zanieczyszczeń.
To dobry przykład filozofii projektowej Glocka: zamiast dodawać kolejne części, wykorzystano właściwości samego materiału. Dzięki temu pochwa pozostaje lekka, odporna i łatwa do oczyszczenia.
FM78 w instrukcji austriackiego Bundesheer
Feldmesser 78 szybko stał się pełnoprawnym elementem wyposażenia, a nie jedynie dodatkowym narzędziem wydawanym bez określonej roli. W lutym 1979 roku austriackie Ministerstwo Obrony opublikowało materiał szkoleniowy zatytułowany „Das Feldmesser 78”. Istnienie tej instrukcji potwierdzają zachowane egzemplarze archiwalne.
Dokument przedstawiał FM78 jako nóż wielozadaniowy przeznaczony do codziennego użytku w służbie polowej oraz do zastosowań przewidzianych w wojskowym szkoleniu. Omawiał sposób przenoszenia, posługiwania się nożem i jego miejsce w wyposażeniu żołnierza.
Instrukcja pokazuje, że FM78 nie był projektowany wyłącznie jako ostrze do jednego zadania. Miał towarzyszyć żołnierzowi podczas zwykłych prac terenowych, przygotowywania stanowiska, otwierania opakowań i innych czynności wykonywanych poza koszarami.
W 2018 roku specjalistyczne opracowanie dotyczące austriackiego wyposażenia wojskowego informowało, że FM78 nadal był używany podczas codziennej służby polowej oraz w szkoleniu Bundesheer. Czterdzieści lat po wprowadzeniu konstrukcja wciąż spełniała swoją pierwotną funkcję.
Glock FM81 - rozwój przez dodanie piły
W 1981 roku Glock przedstawił rozwinięcie swojego noża polowego. Model otrzymał oznaczenie FM81 i zachował podstawową konstrukcję FM78, ale na grzbiecie głowni pojawiła się mocna piła. Była to najważniejsza zmiana w historii całej rodziny noży Glock.
FM81 zachował długość całkowitą wynoszącą 290 mm, głownię długości 165 mm, polimerową rękojeść oraz pochwę z charakterystycznym zatrzaskiem. Producent podaje masę samego noża na poziomie 202 g.
Piła zwiększa możliwości narzędzia podczas pracy z drewnem, tworzywami i innymi materiałami spotykanymi w terenie. Nie zastępuje pełnowymiarowej piły składanej, ale pozwala wykonywać nacięcia i prace, do których gładki grzbiet FM78 nie został przeznaczony.
Producent określa obecnie FM78 jako Field Knife, czyli nóż polowy, natomiast FM81 jako Survival Knife. Nazwy dobrze oddają różnicę pomiędzy modelami. FM78 pozostaje prostszym narzędziem z gładkim grzbietem, a FM81 rozszerza jego możliwości o dodatkową funkcję terenową.
FM78 i FM81 - dwie wersje tej samej filozofii
FM81 nie zastąpił modelu FM78. Oba noże są nadal oferowane, ponieważ odpowiadają na różne potrzeby użytkowników.
Glock FM78
- ma gładki grzbiet głowni;
- waży 206 g;
- jest klasycznym nożem polowym;
- ma prostszą powierzchnię głowni do czyszczenia;
- sprawdza się jako podstawowe narzędzie terenowe.
Glock FM81
- ma piłę na grzbiecie głowni;
- waży 202 g;
- jest określany jako nóż survivalowy;
- umożliwia wykonywanie dodatkowych nacięć w drewnie i tworzywach;
- zachowuje rękojeść i pochwę znane z FM78.
Wybór pomiędzy nimi nie sprowadza się do wskazania modelu lepszego. Glock FM78 Field Knife Black będzie odpowiedni dla użytkownika preferującego możliwie prostą głownię. Glock FM81 Survival Knife Olive oferuje dodatkową piłę, przydatną podczas części prac obozowych i terenowych.
Dlaczego konstrukcja noży Glock prawie się nie zmieniła?
Porównanie wczesnych egzemplarzy FM78 ze współczesną produkcją pokazuje bardzo niewiele zmian. Z czasem zmieniały się oznaczenia, sposób wykończenia powierzchni i dostępne kolory, ale zasadniczy układ głowni, rękojeści i pochwy pozostał taki sam.
Na najstarszych egzemplarzach można zobaczyć okrągłe logo producenta. Później zastąpiło je charakterystyczne, kanciaste oznaczenie znane z obecnych produktów Glock. Zmiana znaku jest często jednym z pierwszych elementów pozwalających odróżnić wczesny nóż wojskowy od późniejszego egzemplarza komercyjnego.
Brak kolejnych generacji nie świadczy o zatrzymaniu rozwoju. FM78 od początku miał być prostym, masowo produkowanym narzędziem o niewielkiej liczbie części. Zwiększanie złożoności konstrukcji osłabiłoby jedną z jej największych zalet.
Właśnie dlatego nóż zaprojektowany w latach 70. nie wygląda dziś jak muzealny eksponat. Jego formą jest surowa, ale nadal praktyczna: szeroka głownia, stabilna rękojeść, pewna blokada w pochwie i masa umożliwiająca wygodne przenoszenie.
Jubileusz 40-lecia FM78 i seria 780 egzemplarzy
W 2018 roku Glock uczcił czterdziestą rocznicę powstania FM78. Z tej okazji przygotowano limitowaną serię dokładnie 780 noży polowych. Liczba egzemplarzy nawiązywała bezpośrednio do oznaczenia modelu.
Jubileuszowe noże umieszczono w srebrnych, polimerowych futerałach z dopasowanym wnętrzem. Do każdego egzemplarza dołączono certyfikat potwierdzający autentyczność. Nie była to próba unowocześnienia FM78, lecz podkreślenie znaczenia pierwotnej konstrukcji w historii marki.
Jubileusz pokazuje również, że nóż nie pozostał w cieniu późniejszych pistoletów. Dla producenta FM78 jest ważnym symbolem okresu, w którym niewielka firma zdobywała doświadczenie w realizacji wymagań wojskowych i produkcji trwałych wyrobów z metalu oraz polimeru.
Od wyposażenia wojskowego do współczesnego outdooru
Wojskowe pochodzenie FM78 i FM81 jest istotną częścią ich historii, ale obecnie noże trafiają również do turystów, miłośników survivalu, użytkowników sprzętu outdoorowego i kolekcjonerów.
Stała głownia może służyć do przygotowania rozpałki, strugania drewna, przecinania linek, otwierania opakowań i wykonywania prostych prac obozowych. Polimerowa pochwa chroni nóż podczas transportu i pozwala przypiąć go do pasa lub pozostałego wyposażenia.
W takich zastosowaniach szczególnie ważna pozostaje prostota. Nie ma mechanizmu składania, blokady głowni ani ruchomych części wymagających regularnej regulacji. Po zakończeniu pracy nóż wystarczy oczyścić, osuszyć i zabezpieczyć powierzchnię głowni.
FM78 z krzesiwem jako prosty zestaw terenowy
Historia FM78 pokazuje, że dobry sprzęt terenowy nie musi być skomplikowany. Tę samą zasadę można zastosować podczas kompletowania współczesnego wyposażenia outdoorowego.
Nóż i krzesiwo tworzą podstawowy zestaw pozwalający przygotować materiał na rozpałkę oraz uzyskać iskrę bez korzystania z baterii. FM78 umożliwia obróbkę drewna, a krzesiwo uzupełnia jego możliwości o element potrzebny do rozpalenia ognia.
Zestaw Glock FM78 z krzesiwem łączy dwa podstawowe elementy wyposażenia przydatnego podczas biwaku, wyprawy lub przygotowywania zestawu awaryjnego.
Dziedzictwo noży Glock
Historia noży Glock jest opowieścią o konstrukcji, która powstała z konkretnych wymagań wojskowych i przez kolejne dekady nie utraciła swojego użytkowego charakteru.
FM78 dał firmie doświadczenie w projektowaniu dla wojska, seryjnej obróbce stali i wykorzystywaniu polimeru do produkcji trwałych komponentów. Trzy lata po wprowadzeniu pierwszego modelu pojawił się FM81, który rozwinął sprawdzony projekt poprzez dodanie piły.
Największą siłą obu noży nie jest liczba funkcji. Jest nią konsekwencja. Głownia ze stali sprężynowej, twardość około 55 HRC, prosta rękojeść i pomysłowa pochwa tworzą zestaw cech, który w 1978 roku odpowiadał wymaganiom armii, a obecnie nadal znajduje zastosowanie w terenie.
To jeden z nielicznych produktów wojskowych swojej epoki, który pozostaje dostępny w formie tak bliskiej pierwotnemu projektowi. FM78 i FM81 są dzięki temu nie tylko narzędziami, lecz także materialnym fragmentem historii marki Glock.
FAQ - jaki nóż survivalowy Glock wybrać?
Na początek warto wybrać nóż ze stałą głownią i dopasowaną pochwą. Glock FM78 będzie odpowiedni dla osoby stawiającej na prostą konstrukcję bez piły, a Glock FM81 dla użytkownika, który chce mieć dodatkową piłę na grzbiecie głowni.
Tak, jeżeli potrzebujesz prostego, pełnowymiarowego noża terenowego ze stałą głownią. Noże Glock łączą stal sprężynową, polimerową rękojeść i lekką pochwę, dlatego dobrze sprawdzają się jako podstawowe narzędzie outdoorowe i element zestawu survivalowego.
Wybierz Glock FM78, jeżeli zależy Ci na klasycznym nożu polowym z gładkim grzbietem. Wybierz Glock FM81, gdy potrzebujesz noża survivalowego z piłą do dodatkowych prac terenowych. Piła jest najważniejszą różnicą między tymi modelami.
Glock FM81 Survival Knife jest przeznaczony dla osób szukających noża survivalowego z piłą. Piła znajduje się na grzbiecie głowni, dzięki czemu podstawowa krawędź tnąca pozostaje dostępna do cięcia, strugania i przygotowywania materiałów w terenie.
Glock FM78 Field Knife to nóż terenowy bez piły, z gładkim grzbietem głowni. Jest dobrym wyborem dla użytkownika, który oczekuje możliwie prostej konstrukcji i nie potrzebuje dodatkowego uzębienia.
Tak. Nóż wojskowy Glock może służyć również jako nóż outdoorowy do biwakowania, turystyki i prac wykonywanych w terenie. FM78 zapewnia prostą głownię do podstawowych zadań, natomiast FM81 rozszerza możliwości noża o piłę.
Oba modele nadają się do przenoszenia w plecaku survivalowym. Glock FM78 waży 206 g, a Glock FM81 202 g, dlatego różnica masy nie powinna decydować o wyborze. Najważniejsze jest to, czy potrzebujesz piły na grzbiecie głowni.
Nie. Piła na grzbiecie Glock FM81 jest narzędziem pomocniczym do nacinania i obróbki mniejszych elementów. Zwiększa funkcjonalność noża survivalowego, ale nie zastępuje pełnowymiarowej piły składanej podczas cięcia większych gałęzi.
Numer katalogowy 12161 oznacza czarny nóż Glock FM78 Field Knife Black. Jest to klasyczny nóż polowy ze stałą głownią i gładkim grzbietem, dostarczany z polimerową pochwą.
Numer katalogowy 12029 oznacza oliwkowy nóż Glock FM81 Survival Knife Olive. Model ma stałą głownię oraz charakterystyczną piłę umieszczoną na jej grzbiecie.
Glock FM78 ma gładki grzbiet głowni, a Glock FM81 ma wyraźną piłę. Na rękojeści obu noży znajduje się oznaczenie GLOCK, natomiast liczba 78 lub 81 jest umieszczona przy nasadzie głowni, tuż obok rękojeści.
Głownie Glock FM78 i FM81 są wykonane ze stali sprężynowej hartowanej do około 55 HRC. Powierzchnia głowni jest chroniona powłoką elektroforetyczną, a rękojeść i pochwa powstają z polimeru.
Tak. Twardość około 55 HRC jest dopasowana do charakteru noża polowego i survivalowego. Zapewnia głowni odporność potrzebną podczas pracy terenowej, a jednocześnie ułatwia przywrócenie ostrości bez specjalistycznego wyposażenia.
Tak. Glock FM78 i FM81 są oferowane z dopasowaną pochwą polimerową. Pochwa zabezpiecza głownię podczas transportu i pozwala przenosić nóż jako część wyposażenia terenowego.
Tak. Zestaw łączy nóż ze stałą głownią z niezależnym źródłem iskry. Glock FM78 może służyć do cięcia i przygotowywania materiału na rozpałkę, a krzesiwo umożliwia rozpalenie ognia bez baterii.
Tak. GLOCK rozpoczął produkcję pierwszych wyrobów wojskowych, w tym noża FM78, w latach 70. XX wieku. FM78 pochodzi z 1978 roku, co producent potwierdził, obchodząc w 2018 roku czterdziestolecie modelu. Prace nad pistoletem P80 rozpoczęły się później, na początku lat 80.
W Sharg.pl dostępny jest Glock FM78 Field Knife Black 12161, Glock FM81 Survival Knife Olive 12029 oraz zestaw FM78 z krzesiwem.
Noże Glock w ofercie Sharg.pl
W Sharg.pl dostępne są oryginalne noże Glock przeznaczone dla użytkowników szukających trwałego sprzętu terenowego, survivalowego i kolekcjonerskiego.
Opracowanie: Sharg.pl - bezpośredni importer i dystrybutor najlepszych światowych marek
